HotelHaber: CAT; Competitive Advantage of Turkey ya da "Türkiye'nin Rekabet Avantajı"... Tüm bunlar ne anlama geliyor?

Melih Bulu: (Competitive Advantage of Turkey - Cluster Leader): CAT - Competitive Advantage of Turkey- devam eden bir projenin adı. Projenin fikir sahibi Harvard Üniversitesi'nde profesör olan Michael Porter. Profesörün bu projede üzerinde durduğu ana konu "rekabet". Dünyanın en gelişmiş on ülkesinin ekonomisini inceleyen Porter, bugüne kadar pek çok ülkede "rekabet" konusunda değişik alanlarda çalışmalar yaptı ve bu çalışmalarını "Competitive Advantage of Nations - Milletlerin Rekabet Avantajları" adını verdiği kitabında yayınladı. Porter araştırmalarının sonunda "cluster", Türkçe'ye "küme" olarak çevrilen bir terim tanımlıyor. "Eğer" diyor "bir ülkenin herhangi bir sektörü, dünyanın diğer ülkelerin sektörleri ile rekabet edebilir hale geldiyse, o ülkenin "cluster"ı yani "küme"si gelişmiştir." Bunun turizm ile ilgisi nedir? Burada önemli olan herhangi bir sektör için uygulanan "metod"dur. Herhangi bir ülkede böyle bir projeye başlamak için önce ekonomisini analiz ediyor ve "cluster"ları araştırıyoruz.

HotelHaber: Sanırım Türkiye'de turizm sektörünü özellikle seçtiniz... Başka sektörleri de seçebilirdiniz ya da birkaç sektörü de inceleyebilirdiniz.

Melih Bulu: Biz Türkiye'de birkaç alanı seçtik aslında... Bu alanlardan birisi de turizmdi.

HotelHaber: Diğer sektörler hangileri?

Melih Bulu: Tekstil ve gıda sektörü... Ama turizm seçtiklerimiz arasında öncelikli olandı.

HotelHaber: Neden önce turizm?

Melih Bulu: Turizm diğerlerine göre "cluster formation" açısından daha iyi görünüyor. Türkiye'ye döviz kazandırma gücüne baktığımız zaman turizm, tekstil sektöründen sonra ikinci sırada yer alıyor ve geçen yıl yaşanan krizi saymazsak, bu yıl hızlı bir yükseliş içinde... Bu yükseliş devam edecek. Bizim yapmaya çalıştığımız şey şu: Bu yükseliş trendinin kontrollü ve çok daha iyi bir şekilde sürmesini ve sektörde bu "bilincin" oluşmasını sağlamak. Örneğin Türkiye'de 1980 yılı sonrasında turizme verilen teşviklerle birçok otel yapıldı. Hızla yapılan oteller, konaklama sektöründe yoğun bir yatak kapasitesinin oluşmasına neden oldu. Ama turizm diğer alanlarına örneğin insan kaynaklarını -eğitimini- destekleyecek yatırımlar yapılmadı.

HotelHaber: CAT, bu incelemeyi ne zaman yaptı?

Melih Bulu: CAT, yaklaşık olarak bir yıldır Türkiye'de analiz çalışmalarını sürdürüyor. Bu araştırmalar profesyonel ve stajyer olarak çalışanlar tarafından yapılıyor. Ayrıca grubumuza zaman zaman amatör ve gönüllü olarak katılan arkadaşlar da oluyor. Çeşitli üniversiteler ve danışmanlık firmaları destek veriyor. İstanbul Sanayi Odası gibi bir takım kurumlar araştırmalarımıza yardım ediyor. CAT'in bu tip araştırmaları yapan diğer kurumlardan çok önemli bir farkı var: Biz analizlerin ardından problemleri ortaya koyup, "çözümü de şudur" şeklinde raporlar yayınlamakla kalmıyoruz. Bizim için önemli olan sunduğumuz alternatif önerilerin uygulama aşamaları... Çünkü asıl olan bu uygulamaların içinde yer almak. Diğer araştırmalara göre "fark" dediğimiz bu... Yani biz, olayın uygulanma aşamasına önem veriyor ve uygulamanın "yapılabilirliğini" sağlamaya çalışıyoruz. Yapılabilirliği sağlamak çok bir konu, çünkü alana iniyor ve bu işleri alanda birebir yapıyorsunuz. Türkiye'de pek çok turizm kümesi var; Sultanahmet, Taksim, Fethiye, Efes, Kapadokya gibi. şimdi sırada kümelerle ilgili çalışmalar var. İlk alan olarak da Sultanahmet'i seçip, iyileştirme çalışmalarına başladık. Böylece Sultanahmet'te yaratacağımız başarı öyküsü hem diğer alanlara örnek olacak hem de öğrenimlerimizi diğer kümelere aktarmamızı kolaylaştıracak.

HotelHaber: Hala Sultanahmet Bölgesi için mi çalışıyorsunuz?

Melih Bulu: Evet. Bugüne kadar Sultanahmet için, bölge turizmcileri ile birlikte dört tane toplantı yaptık. Şimdi bakın, "küme" olarak tanımladığım kavram aslında çok ilginç bir şey; Türk turizminde bugüne kadar TURSAB; TUROB ya da rehberlerin bir araya geldiği pek çok grup oluşturulmuş. Dikkat ederseniz bu gruplarda hep aynı meslek grubundan olan kişiler bir araya gelmişler. Aralarında karma bir grup yok. Biz ise karma bir kümeyiz. Çözümler için kümelerin çeşitli karmalar oluşturması gerekiyor ki bilgi akışı olsun, bu insanlar birbirlerini tanısın... Özellikle bu "tanışmalar" çok önemli... Ama biz bunları Türk turizminde göremedik. Aslında bu ülkede turizmin en büyük sorunlarından biri de bu. Sultanahmet Bölgesi'nde bu toplantıları yaparken acente firmaları, otel sahipleri, restoran işletmecileri ilk kez bir araya gelip, sorunlarından konuştuklarını dile getirdiler. Bu toplantılarda çok farklı ve ilginç çözümler ortaya çıktı. Örneğin TURSAB ya da TUROB arasında bir organizasyon yapmaya kalkarsanız bu, pastayı paylaşma kavgasına dönüşüyor. TURSAB kendi çıkarlarını, TUROB kendi çıkarlarını koruyor. Bizim derdimiz ise şu: Pastayı büyütmek. Bunun için de bu insanların mutlaka bir araya gelmesi gerekiyor. Çünkü hepsinin birbirine katkısı var. Bir sinerji yaratılması gerekiyor. İşte bu sinerji yaratıldığında turizm sektörünün rekabet gücü artacak.

HotelHaber: Sultanahmet Bölgesi için neler yapmaya karar verdiniz?

Melih Bulu: Bir çok proje var. Örneğin 13-15 Ekim 2000 tarihleri arasında bir "Sultanahmet Şenliği" düzenleyeceğiz. Bir diğer çalışmamız da internet kullanımı ile ilgili... Pek çok turizmci internet kullanımını bilmiyor.

HotelHaber: Turizmciler, CAT'e nasıl ulaşacaklar?

Melih Bulu: www.competitiveturkey.org adresi üzerinden yayın yapan bir web sitemiz var. Meslek örgütlerinin hemen hemen hepsiyle iletişim içindeyiz. Sultanahmet Bölgesi'nde yapacağımız çalışmaların başarılı olması, diğer bölgeler için yolumuzu açacaktır. Bizim kapımız herkese açık; oluşturduğumuz havuzdaki bilgileri turizm sektörüne transfer etmek istiyoruz. Bu çalışmalar için de hiçbir ücret talebimiz yok. CAT için önemli olan insanların bu bilgilere ulaşmaları ve bunları uygulayabilmeleri...

HotelHaber: Peki CAT'in bu projeden kazancı ne olacak?

Melih Bulu: Parasal olarak hiçbir kazancı olamaz. Elde ettiği bütün fonları bu yolda harcamak zorunda, yapısı böyle. CAT'in başka bir kazancı da yok zaten. CAT bu amaçla, yani Türkiye'nin refahını arttırmak için başlatılmış bir proje. CAT'in finans konusunda hem kamu hem de özel sektörden destekleyen kurum ve firmalar var. Şu anda iki sponsorumuz var. Koç Holding ve Garanti Bankası. Turizm Bakanlığı, DPT, Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı da projeye destek veriyor.