Türkiye'nin Rekabet Avantajı projesi kapsamında yürüttüğümüz "turizmin rekabet avantajı"nın artırılması projemizde bugüne kadar Türk Turizminin analiz aşaması bitirilmiş ve ikinci aşamanın ilk basamağı olan uygulama safhasının sektör temsilcileri ile ilk örnek "küme" oluşturulması çalışmalarının son aşamasına gelinmiştir. Küme kavramı, Prof. Porter tarafından bir ürün ya da hizmetin üretimi ile ilgili bir bölgedeki bütün firmalar ve ilgili organizasyonların ortak çıkarları ve birbirlerini tamamlama özellikleriyle birarada oluşturdukları yapı olarak tanımlanmaktadır.

CAT analiz aşaması sonuçlarına göre teşviklerle başlayan 80 sonrası dönemde 1998 yılına kadar turist sayısı ve turist gelirlerinde hızlı bir artış gözlenmiştir. Bu hızlı artış özellikle devlet yetkilileri tarafından çok önemli bir başarı olarak algılanmış ve sektörün çok iyi gittiği gibi bir anlayış 1999'daki krize kadar genel kabul görmüştür. Bu sebeple de daha akılcı rekabet stratejileri üzerinde ya hiç düşünülmemiş ya da bu konuda düşünen sektör temsilcileri "gelirlerin arttığı bahane edilerek" pek ciddiye alınmamışlardır. Turizm sektörü 80 sonrası hızlı bir otelleşme dönemi yaşamış; dolayısıyla yatak kapasitesini hızla artırmış ama daha sonra o yatakları doldurmak için bir stratejisi ve ona göre bir hazırlığı olmadığı için en kötü olan yolu seçmiş ve çok ucuz fiyatlarla turist getirerek yatakları doldurma yoluna gitmiştir. Tabii bunun sonucu bütün dünyada Türkiye için "ucuz ülke" imajı yayılmaya başlamıştır. Bu stratejik bir hatadır ve böyle bir Türkiye imajının değiştirilmesi için çok büyük kaynak harcanması ve uzun yıllar geçmesi gerekebilecektir. O yüzden daha kötüye gitmeden turizm sektöründe akıllı stratejilerin geliştirilmesi çok önemlidir.

Akıllı stratejilerin oluşturulması ve bu stratejilerin uygulamaya geçirilmesi için çalışan CAT takımı, yeni yaklaşımların ortaya çıkarılması amacıyla çalışmalarına sektör temsilcileriyle birlikte büyüyerek devam etmektedir. Turizmin Rekabet Avantajı'nın artırılması gurubuna insan kaynağı açısından şu anda Boğaziçi Üniversitesi, Işık Üniversitesi ve Arthur Andersen'dan gönüllü katılımcılar destek vermektedir. Diğer taraftan sektör temsilcileri de projenin başından itibaren takımın içinde yer almışlardır. Turistik eşya satıcıları, otel işletmecileri, seyahat acentası yöneticileri, rehberler, restoran işletmecileri gurubumuzun doğal üyeleri olmuşlardır. Turizm Bakanı ve Müsteşarı'da kendilerine yapılan projeyle ilgili sunuşu çok sıcak karşılamışlardır.

Tabandan başlayan ve turizmle ilgili herkesi içine alarak büyüyen gurubumuzun uygulamaya yönelik bir çalışma içerisinde olması oldukça önemlidir. Çünki sektörden ilgili tarafların içinde bulunduğu guruplar sorunlara çözüm önerilerini geliştirdikten sonra bunları uygulayacaklardır ve gerçek başarıya işte o zaman ulaşılacaktır. Bu amaçla uygulamalarımızda Küme (cluster) oluşturma metodolojisi önemli bir yer tutmaktadır. Saha çalışmalarmızın ilk örneği İstanbul Sultanahmet bölgesinde başlamıştır. Bu bölgedeki turizm sektörü temsilcileriyle yapılan toplantılarda problemler ortaya konulmaya çalışılmış ve yavaş yavaş bu problemlerin çözümüne ilişkin girişimlere de başlanmıştır.

Uygulama aşaması bu projenin en önemli kısmını oluşturmaktadır. O yüzden şu andaki yöntemimiz bir kaç tane küçük ölçekli başarı hikayesi oluşturup daha sonra bu örnekleri tüm Türkiye turizm sektörüne yayabilmektir. Uyguladığımız metodoloji ile somut gelişmeler sağlandığını gören diğer sektör temsilcileri de bizi örnek alacaklar ve uzun vadede Türk turizm sektörünün küresel rekabet gücünü artırmak yolunda önemli adımlar atmış olacaktır.

CAT kapsamında yaptığımız çalışmaların başarıya ulaşabilmesinin diğer bir önemli kriterleri de olabildiğince geniş bir katılımla yapılabilmesi. Bu sayede hem çeşitli sorunların ortaya konulabilmesi hem de çözüm için daha fazla gücün küme çatısı altında toplanması sağlanabilecek. Ayrıca bu çatının altında olmak katılımcılara büyük avantaj sağlayacak; çünkü küresel rekabet edebilmek için geliştireceğimiz stratejileri birinci elden öğrenecekler ve uygulamanın da ilk elden içerisinde olacaklar. Bu sebeple çalışmalarımıza ilgi duyan, Küresel rekabette geri kalmak istemeyen bütün sektör temsilcilerimizi gurubumuza katılmaya davet ediyoruz.

Melih Bulu

CAT Turizm Proje Lideri